Bouillon en de Eerste Kruistocht
- 4 dagen geleden
- 3 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 3 dagen geleden
Op 15 augustus 2026 is het precies 930 jaar geleden dat de Eerste Kruistocht vertrok (nl. op 15 augustus 1096). Tijd om hierover wat meer te vertellen.
Godfried van Bouillon als leider van de Eerste Kruistocht
De Eerste Kruistocht (1096-1099) was een militaire veldtocht van westerse christenen, voornamelijk edelen en ridders onder wie Godfried van Bouillon, na een oproep van Paus Urbanus II in 1095 om het Byzantijnse Rijk te helpen en Jeruzalem te veroveren. De tocht eindigde met de bloedige inname van Jeruzalem in 1099.
Godfried van Bouillon was één van de leiders van de Eerste Kruistocht. In Bouillon eert men zijn kruisvaarder, wiens imposante burcht jaarlijks duizenden bezoekers trekt. Toch moet in de hedendaagse context kritisch gekeken worden naar de verering van deze historische held.
Lange tijd werd aangenomen dat kruisvaarders zoals Godfried vooral gedreven werden door de jacht op land, goud en riddersucces. Maar hedendaagse historici hebben aangetoond dat de tocht financieel gezien juist een ramp was. Godfried moest zijn complete bezittingen, waaronder zijn burcht in Bouillon, verkopen of verpanden om de reis te kunnen betalen. Historici zien hem nu als een man die écht geloofde dat hij een heilige plicht vervulde en zijn ziel kon redden door Jeruzalem te "bevrijden". Godfried van Bouillon was dus in feite een middeleeuwse krijgsheer die vanuit een diep religieuze insteek zijn bezittingen opgaf voor de Eerste Kruistocht.
Uiteraard is het vele bloedvergieten dat hiermee gepaard ging heden ten fdage een heikele kwestie. Historici minimaliseren de massamoord van 1099 in Jeruzalem niet, maar ze kaderen die wel binnen het toenmalige oorlogsrecht. In de middeleeuwen gold immers de harde regel dat als een belegerde stad zich weigerde over te geven en de muren werden doorbroken, de bevolking vogelvrij werd verklaard. Het vele bloed dat toen vloeide is volgens historici een uitvloeisel van een uiterst gewelddadige tijdgeest.
In het spoor van kruisvaarder Godfried van Bouillon
De kruisvaarders kwamen vanuit verschillende regio’s en volgden tijdens de diverse kruistochten niet altijd dezelfde routes.
Heel wat pelgrims maar ook historici zoals Thomas Asbridge hebben sinds 1099 in die periode van 930 jaar bepaalde routes van de kruisvaarders opnieuw gestapt of gereden. De pelgrims uiteraard om religieuze redenen. De geschiedkundigen om op die manier deze tocht beter te kunnen bestuderen en beschrijven.
De route van Godfried van Bouillon werd zowel in 1961, in 2001 en in 2020 overgedaan.
Op 19 juli 1960 trok de Ardeense geschiedkundige François Bourgeois de wandelschoenen aan en stapte de bijna 6000 kilometer van Bouillon naar Jeruzalem. Hij kwam er aan op 23 mei 1961. Bourgeois volgde niet exact dezelfde route van Godfried van Bouillon, want hij liep onder andere langs Rome.
In 2001 reed de (in Vlaanderen) bekende zanger – TV-maker Jan Leyers met de moto (en een cameraploeg) in de voetsporen van Godfried van Bouillon. Leyers ging op zoek naar sporen van de kruisvaarders: hij luisterde naar de mensen onderweg. Zo ontdekte hij dat ze bijna duizend jaar later nog steeds in de schaduw van het kruis leven: een boeiende problematiek die vandaag nog steeds brandend actueel is. Leyers maakte hierover een prachtige documentaire en schreef ook het boek ‘In de schaduw van het kruis’. Op 15 februari 2024 gaf Jan Leyers hierover een boeiende lezing in Restaurant Méandre.
En dan is er nog het bijzondere verhaal van de bekende Nederlandse schrijver, journalist en filosoof Ralf Bodelier. In tegenstelling tot Godfried van Bouillon (die in 1096 met zijn leger naar het oosten vertrok) en Jan Leyers (die exact het spoor richting Jeruzalem volgde op de motor), koos Ralf Bodelier bewust voor een omgekeerde kruistocht. Hij vertrok op 1 januari 2020 te voet vanuit Jeruzalem om exact de historische route van de kruisvaarders in tegengestelde richting af te leggen, met als eindbestemming de burcht van Bouillon. De voettocht bedroeg duizenden kilometers en doorkruiste onder andere Israël, Turkije, de Balkan en Centraal-Europa. Vanwege de uitbraak van de coronapandemie liep hij onderweg grote vertragingen op door gesloten landsgrenzen, maar in december 2021 voltooide hij zijn indrukwekkende wandeling in Bouillon. Waar
de middeleeuwse kruistochten synoniem stonden voor oorlog, bloedvergieten en religieus fanatisme, liep Bodelier deze tocht als een "kruistocht" vóór het humanisme, de vooruitgang, vrede en onderlinge verbinding tussen culturen.
Wie weet kunnen we in restaurant Méandre in de toekomst nog avonturiers zoals Jan Leyers ontvangen die deze tocht van Bouillon naar Jeruzalem (hetzij te voet, of met een ander vervoersmiddel) hebben gedaan. We zijn benieuwd naar deze verhalen en getuigenissen!
